Chế biến và sử dụng thức ăn chăn nuôi bổ sung như­­ thế nào để có đủ dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn cho ng­ư­ời tiêu dùng và vệ sinh môi trư­ờng?:

Trả lời bạn hỏi, xin bạn đọc và nghiên cứu bài của GS. Vu Duy Giảng, Đại học nông nghiệp 1 Hà Nội, Đặc san khoa học kỹ thuật thức ăn chăn nuôi - số 5/2006 về: Thức ăn chăn nuôi bổ sung và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm như sau: Thức ăn chăn nuôi bổ sung (feed additives) được Nghị viện Châu Âu và Hội đồng Bộ trưởng Nông nghiệp (2003) định nghĩa như sau: "Thức ăn chăn nuôi bổ sung là những chất được thêm vào thức ăn hay nước uống để thực hiện những chức năng kỹ thuật, chức năng cảm giác, chức năng dinh dưỡng, chức năng chăn nuôi và chức năng phòng chống protozoa" (Quy định EC số 1831/2003). Theo định nghĩa trên thì thức ăn bổ sung sẽ bao gồm 5 nhóm sau: 1. Thức ăn chăn nuôi bổ sung mang tính kỹ thuật (technological additives) là những chất thêm vào thức ăn vì mục đích kỹ thuật, bao gồm: - Chất bảo quản - Chất kết dính - Chất nhũ hoá mỡ - Chất điều hoà độ axit - Chất làm biến tính tự nhiên (denaturant) - Chất chống oxy hoá - Chất làm bền (stabiliser) - Chất keo (gelling agents) - Chất chống vèn - Phụ gia đưa vào thức ăn ủ lên men vi sinh vật - Chất khống chế nhiễm phóng xạ hạt nhân (substances for control of radionucleid contamination). 2. Những thức ăn chăn nuôi bổ sung cải thiện tính chất cảm quan (sensory additives) là những chất thêm vào thức ăn để cải thiện hay làm biến đổi tính chất cảm quan của thức ăn, bao gồm: - Chất nhuộm mầu (tăng mầu hay phục hồi mầu thức ăn, mầu của sản phẩm động vật hay những chất làm tươi mầu của cá hay chim cảnh). - Hương liệu làm tăng mùi vị và độ ngon của thức ăn. 3. Thức ăn chăn nuôi bổ sung dinh dưỡng (nutritional additives), bao gồm: - Vitamin hay provitamin. - Hợp chất chứa nguyên tố vi khoáng. - Axit amin hay muối của axit amin và những đồng phân của axit amin. - Urê và những dẫn chất của urê. 4. Thức ăn chăn nuôi bổ sung chăn nuôi (zootechnical additives) là những chất có ảnh hưởng tốt đến thành tích sản xuất cũng như sức khoẻ động vật và những chất có ảnh hưởng tốt đến môi trường, bao gồm: - Các chất nâng cao khả năng tiêu hoá như axit hữu cơ, enzyme. - Các chất làm cân bằng vi sinh vật đường ruột như axit hữu cơ và muối của chúng, probiotic, prebiotic, chất chiết thảo dược có tác dụng diệt khuẩn, diệt nấm mốc. - Những chế phẩm có tính miễn dịch như sữa đầu, lòng đỏ trứng làm giầu bằng kháng thể hoặc các chất kích thích miễn dịch như probiotic, nucleotid chế tạo đặc biệt. - Các chất khử mùi hôi trong phân (deodorant), khử độc mycotoxin... Trong nhóm này hormon tuy nâng cao thành tích sản xuất của động vật nhưng không được EC cho phép sử dụng. 5. Coccidiostats và histomonostats, đó là nhóm thuốc phòng chống protozoa dùng như thức ăn bổ sung như monensin, amprolium, decoquinate, lasalocid... Kháng sinh inophore cũng được xếp vào nhóm này, tuy nhiên inophore như monensin ngoài tác dụng phòng bệnh do protozoa còn có tác dụng điều chỉnh sự cân bằng vi khuẩn dạ cỏ, tăng khả năng lợi dụng thức ăn và khả năng tăng trưởng của động vật nhai lại. 6. Sử dụng thức ăn bổ sung mang lại nhiều lợi ích cho năng suất và hiệu quả chăn nuôi, nhưng lạm dụng thức ăn bổ sung sẽ gây những hậu quả xấu đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Hậu quả xấu của thức ăn bổ sung được nhận biết sớm là hormon dùng trong chăn nuôi. Những hormon thường dùng là: Somatotropin cho bò (BST: Bovine Somatotropin): Đây là một hormon sinh trưởng do thuỳ trước tuyến yên của bò tiết ra. Năm 1985, Bauman và Eppard của trường Đại học Cornell và Degeeter báo cáo rằng sản lượng sữa 3,5% bơ của bò được tiêm somatotropin tự nhiên hoặc somatotropin tái tổ hợp đã tăng từ 16% đến 41% so với đối chứng. Bò được tiêm hormon này tiêu thụ thức ăn nhiều hơn và hiệu quả chuyển hoá thức ăn cũng cao hơn, tốc độ tăng trọng của bò cái tơ tăng 8-10% và các mô tiết của tuyến sữa cũng phát triển tốt. Năm 1994, Tổ chức Thực phẩm và Thuốc (FDA - Hoa kỳ) và Hội đồng Marketing Sữa của Anh đã cho phép mua bán sữa của bò xử lý BST. Somatotropin cho lợn (PST: Porcine Somatotropin): giống như BST hormon này do thuỳ trước tuyến yên của lợn tiết ra. Tiêm PST cho lợn nái tiết sữa, lợn sản xuất nhiều sữa hơn, lợn cai sữa nặng cân hơn, lợn vỗ béo lớn nhanh hơn và tỷ lệ nạc thân thịt cao hơn. Malengestrol acetate ((MGA): đây là hormon progestogen tổng hợp có cấu trúc và hoạt tính cao hơn 30 lần so với progesterone, nó có tác dụng ức chế động dục và kích thích tăng trưởng (tốc độ tăng trọng tăng 10%, hiệu quả chuyển hoá thức ăn tăng 6%). Hormon này được FDA cho phép sử dụng cho bò cái không mang thai. MGA thường dùng bằng cách trộn vào thức ăn với liều 0,40mg/bò/ngày, thời gian ngưng dùng thuốc là 48 giờ trước khi đưa vào lò mổ.: